Γνωρίζατε ότι...;

  • Ο Αρχιμήδης επινόησε την πασίγνωστη αντλία «ατέρμονα κοχλία», εμπνεόμενος από την ελικοειδή μορφή του κελύφους των σαλιγκαριών.

  • Ο συμβολισμός του θεού της αγάπης στην αρχαία Ελλάδα, Έρωτα, που ρίχνει τα βέλη του στους ερωτευμένους, βασίζεται στην παρατήρηση της ερωτοτροπίας των σαλιγκαριών.

  • Για τους αρχαίους Έλληνες, σαλιγκάρια ευρισκόμενα στην άκρη του μίσχου των φυτών, ήταν σημάδι απο τους Θεούς ότι εφεξής θα μπορούσαν να συγκομίσουν τη σοδειά τους.

  • Οι Ρωμαίοι επινόησαν τα πρώτα εκτροφεία σαλιγκαριών και διέδωσαν τη σαλιγκαροτροφία σε όλη την Ευρώπη.

  • Το σαλιγκάρι είναι τροφή υψηλής διατροφικής αξίας και χαμηλού θερμιδικού περιεχομένου.

  • Το σαλιγκάρι είναι νηστίσιμη τροφή.

  • Τα αυγά του σαλιγκαριού χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του λευκού χαβιαριού.

  • Το σάλιο του σαλιγκαριού χρησιμοποιείται στη βιομηχανία καλλυντικών για την παρασκευή κρεμών περιποίησης δέρματος.

  • Το σαλιγκάρι είναι νυχτόβιος οργανισμός, δηλαδή την ημέρα αναπαύεται και τη νύχτα δραστηριοποιείται προς αναζήτηση τροφής.

  • Η υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία και η σκιά ευνοούν το σαλιγκάρι γιατί διατηρούν το σώμα του ενυδατωμένο, ενώ η ξηρασία, ο ήλιος και οι δυνατοί άνεμοι δημιουργούν κίνδυνο αφυδάτωσης και θανάτου.

  • Το σαλιγκάρι μπορεί να παραμείνει δραστήριο και κατά τη διάρκεια της ημέρας, όταν υπάρχει πυκνή συννεφιά και πολλή υγρασία στην ατμόσφαιρα.

  • Το σαλιγκάρι παρουσιάζει το φαινόμενο “homing”, της επιστροφής του δηλαδή στο ίδιο σημείο της φωλιάς όπου αναπαύονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας.

  • Το σαλιγκάρι είναι ερμαφρόδιτος οργανισμός υποχρεωτικά ετερογονιμοποιούμενος.

  • Το σαλιγκάρι Helix aspersa Müller παράγει 80-120 αυγά ανά ωοτοκία και μπορεί να ωοτοκήσει αρκετές φορές το χρόνο.

  • Το σαλιγκάρι είναι ο μόνος οργανισμός που μπορεί να εισέλθει σε φάση ληθάργου δύο φορές το χρόνο: το χειμώνα (χειμερία νάρκη) και το καλοκαίρι (θερινή διάπαυση).

  • Το σαλιγκάρι χρειάζεται μεγάλες ποσότητες ασβεστίου για την ανάπτυξη και σκλήρυνση του κελύφους του και για τη δημιουργία ασβεστώδους περιβλήματος σε κάθε ένα από τα αυγά που ωοτοκεί.

  • Το σαλιγκάρι μπορεί να κινηθεί με ταχύτητα 7 εκατοστών ανά λεπτό.

  • Μέσω της όσφρησης το σαλιγκάρι προσανατολίζεται στην ανεύρεση τροφής και μπορεί να διακρίνει οσμές σε απόσταση 50 εκατοστών.

  • Το σαλιγκάρι έχει περιορισμένη όραση, μπορώντας μόνο να διακρίνει το φως από το σκοτάδι, καθώς και αντικείμενα σε απόσταση 2-6 εκατοστών.

  • Το σαλιγκάρι εκτός από τους πνεύμονες αναπνέει και μέσω της επιδερμίδας. Η επιδερμική αναπνοή μπορεί να φτάσει μέχρι και το 80% της συνολικής αναπνοής.

  • Το σαλιγκάρι έχει πολλούς εχθρούς (πουλιά, έντομα, ερπετά, τρωκτικά).

  • Το σαλιγκάρι κινδυνεύει από πολλά παράσιτα (ακάρεα, μύκητες, νηματώδεις σκώληκες κ.α.) και ασθένειες (κυρίως ψευδομονάδωση).

  • Τα σαλιγκάρια από φυσικούς πληθυσμούς μπορεί να είναι επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία, ως φορείς ασθενειών, παρασίτων ή και βαρέων μετάλλων.

  • Τα σαλιγκάρια που εκτρέφονται σε λιγότερο από 12 μήνες (σε εκτροφεία κλειστού τύπου) έχουν ανώτερα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά (μαλακή σάρκα και φαιορόδινο χρώμα σάρκας).

  • Η κλειστού τύπου εκτροφή σαλιγκαριών είναι ελεγχόμενη, με αποτέλεσμα την παραγωγή σαλιγκαριών υψηλής ποιότητας που είναι ασφαλή για τη δημόσια υγεία.

Συνδεδεμένοι:
free counters

Τα σαλιγκάρια είναι παρόντα σε όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, όχι μόνο σαν μέρος της διατροφής του ανθρώπου, αλλά και ως σημαντικά στοιχεία σε θρησκείες, τέχνες, στις παραδόσεις διαφόρων πολιτισμών και στην ιατρική.

Προϊστορική περίοδος

Τα σαλιγκάρια ήταν παρόντα και γνωστά ως τροφή ήδη κατά την ύστερη Πλειστόκαινο περίοδο. Κατά την Ανώτερη Παλαιολιθική εποχή εμφανίστηκε ο άνθρωπος του Cro-Magnon, ο οποίος επιδίδονταν σε ομαδικό κυνήγι. Τα σαλιγκάρια, όντας ένα εύκολο θήραμα, έγιναν ένα ευρέως διαδεδομένο προϊστορικό γεύμα. Έχουν βρεθεί κελύφη και υπολείμματα κελυφών σαλιγκαριών σε πολλά σπηλαία και αρχαιολογικές περιοχές στη Μεσογειακή λεκάνη: στη Βόρειο Αφρική (Τυνήσια, Αλγερία, Μαρόκο, Κυρηναϊκή χερσόνησος), στη Νότιο Γάλλια, στα Πυρηναία, στη Δαλματία, στην Ιταλία, στην Ελλάδα, στη Κύπρο και στη Μέση Ανατολή.

Αρχαία Ελλάδα

Οι αρχαίοι Έλληνες αγάπησαν το σαλιγκάρι τόσο γαστρονομικά όσο και επιστημονικά. Κατά τη Μινωική περίοδο το σαλιγκάρι αποτελούσε ένα θρεπτικό και λαϊκό έδεσμα για τους Κρήτες και στη συνέχεια για όλους τους αρχαίους Έλληνες. Ο Αριστοτέλης περιέγραψε αναλυτικά το σαλιγκάρι και εφεύρε ένα είδος κουταλιού, το όποιο φέρει στην άκρη της λαβής του μια ακίδα, με την όποια μπορεί να αφαιρεθεί άθικτο το σώμα του σαλιγκαριού από το κέλυφος. Ο Ιπποκράτης μελέτησε τις ιδιότητες της βλέννας σαλιγκαριού και εξήρε την αποτελεσματικότητά της στην ενυδάτωση του δέρματος, στην ανακούφιση από δερματικούς ερεθισμούς και κοκκινίλες, στην επούλωση πληγών και στη θεραπεία δερματικών παθήσεων. Επίσης συνταγογράφησε ένα μιλκ-σέικ από γάλα και λυωμένα σαλιγκάρια. Ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός θεωρούσαν τα σαλιγκάρια ωφέλιμα για την θεραπεία της κήλης και της υδρωπικίας.

Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν παρατηρήσει τη συμπεριφορά των σαλιγκαριών κατά τη φάση της ερωτοτροπίας όπου το κάθε σαλιγκάρι εκτοξεύει το βέλος του για να διεγείρει τη γεννητική περιοχή του άλλου. Λέγεται λοιπόν πως η θεώρηση του φτερωτού θεού της αγάπης, Έρωτα, που ρίχνει τα βέλη του στους ερωτευμένους, εκπορεύεται από την παρατήρηση αυτή.

Ο Αθήναιος στους «Δειπνοσοφιστές» αναφέρεται επίσης και στα σαλιγκάρια, ενώ ο Άλεξις ο κωμωδιογράφος τα αναφέρει ως αφροδισιακή τροφή. Μαζί του συμφωνεί και ο γιατρός Ηρακλείδης ο Ταραντίνος που εξηγεί στο «Συμπόσιο» πως τα σαλιγκάρια βοηθούν να παραχθεί σπέρμα.

Επίσης η ελικοειδής μορφή του κελύφους των σαλιγκαριών ενέπνευσε τον Αρχιμήδη, ο οποίος επινόησε τον εκπληκτικό μηχανισμό-αντλία «ατέρμονα κοχλία».

Για τους αρχαίους Έλληνες, σαλιγκάρια ευρισκόμενα στην άκρη του μίσχου των φυτών, ήταν σημάδι από τους Θεούς ότι εφεξής θα μπορούσαν να συγκομίσουν τη σοδειά τους.

Ρωμαϊκή περίοδος

Στην αρχαία Ρώμη τα σαλιγκάρια ήταν πλέον και εκλεκτό έδεσμα για τους εύπορους. Για να αντιμετωπιστεί η μεγάλη ζήτηση και η εποχικότητα της διάθεσης, επινοήθηκαν τα πρώτα πάρκα εκτροφής σαλιγκαριών. Τα πρώτα πάρκα εγκαταστάθηκαν στην Πομπηία, όπου η αρχαιολογική σκαπάνη έχει φέρει στο φως εκατομμύρια κελυφών σαλιγκαριών. Ο Marcus Terentius Varro, αναφέρει σε ένα από τα έργα του το σχεδιαστή του πρώτου πάρκου εκτροφής (Fulvius Hirpinius) και επίσης περιγράφει τις κατάλληλες συνθήκες για την εκτροφή: τα πάρκα θα πρέπει να βρίσκονται σε σκιασμένες περιοχές με ήπιο (χωρίς μεγάλα κρύα) και υγρό κλίμα και να είναι περιφραγμένα, ώστε να αποφευχθεί η απόδραση των σαλιγκαριών.

Στα πάρκα, η διαδικασία εκτροφής δεν ήταν ολοκληρωμένου κύκλου (όπως συνηθίζεται σήμερα να γίνεται στις μονάδες εκτροφής), αλλά μερικού κύκλου: Τα σαλιγκάρια συλλέγονταν μικρά από τη φύση και τοποθετούνταν στα πάρκα για τα στάδια της ανάπτυξης και τελικής πάχυνσης. Στο στάδιο της ανάπτυξης τα σαλιγκάρια τρέφονταν με λαχανικά και αρωματικά φυτά, ενώ στο στάδιο της πάχυνσης, τους χορηγούνταν σιτηρέσιο αλεύρων δημητριακών αναμεμιγμένων με κρασί.

Με την επέκταση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, εισήχθη η βρώση σαλιγκαριών και στις κατακτημένες περιοχές, όπου αυτά καταναλώνονταν ψητά η σαν επιδόρπιο.

Μετά-ρωμαϊκή και μεσαιωνική περίοδος

Στη Ελβετία και στις περιοχές γύρω από τις όχθες του Δούναβη έλαβε χώρα συστηματική εκτροφή σαλιγκαριών μέχρι και τον Μεσαίωνα, περίοδος κατά την οποία η δημοφιλία τους έφτασε στο απόγειο: Τα σαλιγκάρια καταναλώνονταν σε μεγάλες ποσότητες τηγανητά με ξύδι και κρεμμύδια, σαν σουβλάκια, όπως επίσης και βραστά. Ένας από τους λόγους της ευρύτατης κατανάλωσης σαλιγκαριών την περίοδο αυτή, ήταν και το γεγονός ότι το κρέας του σαλιγκαριού αποτελεί νηστίσιμη τροφή, κατάλληλη για τις περιόδους νηστείας της Χριστιανικής θρησκείας.

Οι Βενετοί χρησιμοποιούσαν τα σαλιγκάρια για ιατρικούς σκοπούς: Αναμίγνυαν μαγειρεμένα σαλιγκάρια με σιρόπι και το μίγμα αυτό το χορηγούσαν για το βήχα. Επίσης, χρησιμοποιούσαν τα σαλιγκάρια κατά των φακίδων και της αρθρίτιδας, ενώ τα ωμά σαλιγκάρια με ζάχαρη χρησίμευαν για τη θεραπεία των φλεγμονών του λαιμού και των πονόλαιμων.

Σύγχρονη εποχή

Στις αρχές του 18ου αιώνα, τα σαλιγκάρια εξαφανίστηκαν από τα τραπέζια των ευγενών και η τέχνη της εκτροφής σαλιγκαριών ξεχάστηκε. Όμως κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα το ενδιαφέρον της κατανάλωσης σαλιγκαριών ως ποιοτική τροφή μεγάλης θρεπτικής άξιας, αναζωπυρώθηκε.

Μέχρι και πριν από λίγα χρόνια οι όποιες δραστηριότητες με αντικείμενο τα σαλιγκάρια, περιορίζονταν στην ελεύθερη συλλογή για ιδιοκατανάλωση ή για περιορισμένη πώληση κυρίως στις τοπικές αγορές. Τη δεκαετία του 1960 έγιναν οι πρώτες απόπειρες συστηματικής εκτροφής σαλιγκαριών σε αγροτικές εγκαταστάσεις ανοικτού τύπου. Τα τελευταία 20-30 χρόνια η αγροτική και η οικιακή εκτροφή σαλιγκαριών αποκτά μεγάλη δυναμική σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία. Στη νότια Γερμανία επίσης, παρουσιάζεται αξιοσημείωτη πρόοδος και ανάπτυξη τεχνογνωσίας εκτροφής σαλιγκαριών.

Επίσης τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια τάση εντατικοποίησης της εκτροφής σαλιγκαριών σε κλειστούς χώρους με πλήρως ελεγχόμενες συνθήκες, ιδιαίτερα στη Γαλλία και την Ισπανία.

Σήμερα, πρωτοπόρος στην ανάπτυξη τεχνογνωσίας εκτροφής, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι η Γαλλία, ακολουθούμενη από την Ισπανία. Η Γαλλία αποτελεί επίσης και τον κυριότερο παράγωγο, καταναλωτή και εξαγωγέα σαλιγκαριών στην Ευρώπη.

Το σαλιγκάρι είναι ένα ζώο του οποίου όλα τα μέρη μπορούν να χρησιμοποιηθούν προς όφελος του ανθρώπου και τίποτα δεν πετιέται. Παρουσιάζει λοιπόν μεγάλο διατροφικό, γαστρονομικό, φαρμακευτικό και αγρονομικό ενδιαφέρον.

Διατροφική αξία σαλιγκαριού:

Το κρέας του σαλιγκαριού έχει μεγάλη θρεπτική αξία, καθώς παρουσιάζει τα εξής χαρακτηριστικά:

  • Πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε λίπη (<1.5%), χαμηλότερη από σχεδόν όλα τα κρέατα και ψάρια.
  • Υψηλή βιολογική αξία των λιπών, κατά πολύ ανώτερη από τα λίπη των κρεάτων: περιέχει απαραίτητα λιπαρά οξέα (ω-3) σε δεκαπλάσια ποσότητα σε σύγκριση με τα πουλερικά και σε αναλογίες παρεμφερείς με μερικά ψάρια. Επίσης περιέχει πολύ μεγάλο ποσοστό των ωφελίμων ακόρεστων λιπών και πολύ μικρό ποσοστό των επιβλαβών κορεσμένων λιπών (ως ποσοστά % επί του συνολικού λίπους) σε σύγκριση με τα κρέατα, και παρόμοια ποσοστά όπως σε πολλά ψάρια.
  • Λιγότερη χοληστερίνη σε σύγκριση με τα κρέατα, παραπλήσια με τη χοληστερίνη σε πολλά ψάρια.
  • Σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, συγκρίσιμη με αυτή μερικών ψαριών.
  • Υψηλή βιολογική αξία πρωτεϊνών, καθώς περιέχουν απαραίτητα αμινοξέα, μερικά από τα όποια σε συγκεντρώσεις παρόμοιες με μερικά κρέατα και ψάρια. Περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις μεθειονίνης και τυροσίνης.
  • Υψηλή περιεκτικότητα σε μεταλλικά στοιχεία, ιδιαίτερα σε σίδηρο, χαλκό (σε σύγκριση με τα κρέατα και τα ψάρια) και σελήνιο (σε σύγκριση με πολλά κρέατα). Πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε φωσφόρο (μεγαλύτερη από τα κρέατα και τα περισσότερα ψάρια). Εξαιρετικά υψηλή περιεκτικότητα σε μαγνήσιο (σε σύγκριση με τα κρέατα και ψάρια), περίπου δεκαπλάσια σε σύγκριση με τα περισσότερα κρέατα.
  • Υψηλή συγκέντρωση βιταμίνης Ε: Περιέχει πολύ μεγάλη συγκέντρωση βιταμίνης Ε σε σύγκριση με τα κρέατα και τα ψάρια (τουλάχιστον 20 φορές περισσότερη σε σύγκριση με τα κρέατα).
  • Τέλος, αποτελεί πηγή βιταμίνης Α: περιέχει τουλάχιστον τριπλάσια ποσότητα σε σχέση με το κοτόπουλο.

Στον πίνακα (πατήστε εδώ) γίνεται σύγκριση της διατροφικής αξίας του κρέατος σαλιγκαριού με διάφορα κρέατα και ψάρια (προσαρμογή από USDA Nutrient Database).

Επομένως, με την κατανάλωση 100g σαλιγκαριού, καλύπτουμε (προσαρμογή από SELFNutritionData):

  • To 19% της ΣΗΠ* σιδήρου.
  • Το 20% της ΣΗΠ χαλκού.
  • Το 25% της ΣΗΠ βιταμίνης Ε.
  • Το 27% της ΣΗΠ φωσφόρου.
  • Το 32% της ΣΗΠ πρωτεΐνης.
  • Το 39% της ΣΗΠ σεληνίου.
  • Το 62% της ΣΗΠ μαγνησίου.
*ΣΗΠ: Συνιστώμενη Ημερήσια Ποσότητα

Εξ’ αιτίας της υψηλής περιεκτικότητας του σε νερό και της χαμηλής σε λίπος και υδατάνθρακες, το σαλιγκάρι είναι μια τροφή χαμηλού θερμιδικού περιεχομένου (<100kCal ανά 100g σάρκας σαλιγκαριού), ιδανική για άτομα που ακολούθου διατροφή χαμηλών λιπαρών η/και χαμηλών θερμίδων.

Αν και είναι γνωστό σαν κρέας, τα διατροφικά χαρακτηριστικά του το φέρνουν κοντά στα ψάρια , καθώς παρουσιάζει παρόμοιο διατροφικό προφίλ με αυτά. Είναι δηλαδή μια πολύ θρεπτική και υγιεινή τροφή για τον άνθρωπο.

Επίσης είναι νηστίσιμη τροφή και κατά τις περιόδους νηστείας μπορεί να αποτελέσει μια εναλλακτική πηγή ζωικής πρωτεΐνης αντί για τα θαλασσινά, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η τροφοδοσία με θαλασσινά είναι προβληματική.

Γαστρονομική αξία σαλιγκαριού:

Τόσο η σάρκα του σαλιγκαριού, όσο και τα αυγά του αποτελούν προϊόντα υψηλής γαστρονομικής άξιας.

Ιδιαίτερα το αυγά του χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του λευκού χαβιαριού, το όποιο αποτελεί ένα εξαιρετικό και πολύ ακριβό έδεσμα που εμφανίζεται τελευταία ως μια νέα τάση στα gourmet εστιατόρια ανά την υφήλιο.

Φαρμακευτική και καλλυντική αξία σαλιγκαριού:

Το σάλιο του σαλιγκαριού περιέχει 7 από τα πιο πολύτιμα συστατικά που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία καλλυντικών για την παράγωγη προϊόντων περιποίησης δέρματος: αλαντοϊνη, ελαστίνη, κολλαγόνο, γλυκονικό οξύ, φυσικά αντιβιοτικά, βιταμίνες και πρωτεΐνες.

Στο εμπόριο κυκλοφορούν πολλές κρέμες και σκευάσματα με βάση το σάλιο σαλιγκαριού, οι οποίες έχουν αποδεδειχθεί και κλινικά ότι έχουν απολεπιστική δράση, βελτιώνουν την ελαστικότητα του δέρματος και το κάνουν πιο λαμπερό, βοηθούν στην εξάλειψη των ουλών, μειώνουν τις ρυτίδες, είναι αποτελεσματικές κατά της γήρανσης, κατά της ακμής, και ανακουφίζουν από τους πόνους των εγκαυμάτων.

Αγρονομική αξία σαλιγκαριού:

Το κέλυφος του σαλιγκαριού αποτελείται κατά 98% από ασβέστιο. Τα κελύφη των μη εμπορευσίμων και/ή των νεκρών σαλιγκαριών αντί να απορριφθούν, μπορούν να κονιορτοποιηθούν και να χρησιμοποιηθούν σαν βελτιωτικό εδάφους.

Η ενσωμάτωση τους στο έδαφος αυξάνει την αλκαλικότητα του εδάφους και το εμπλουτίζει σε ασβέστιο.

Τελευταία νέα

Αιτωλικά σαλιγκάρια
Αργύρης Βασιλακόπουλος
Κάτω Βασιλική Ναυπακτίας
Τ.Κ 30014
Αιτωλοακαρνανία
Ελλάς

Τηλ: (+30) 6978241682
Email: info@aetolian-snails.gr